خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





گبر در فرهنگ علی آبادی

    گبر از مفاهیم راز آلود فرهنگ ایرانی است.در تعاریف عرفی واژگان ، به درگذشتگان باستان که مسلمان نبودند گبر و گبری می گفتند. در فرهنگ علی آبادی « گبر » دارای مفهومی وسیع و گسترده است و معانی و مفاهیمی که از این واژه برداشت می شود « آتش پرست»؛ « زرتشتی »؛ « یهودی »؛ « لا مذهب » و به طور کلی غیر مسلمان است. 

    دلیل عمده اطلاق این القاب به بعد از سقوط شاهنشاهی ساسانی بر می گردد . ایرانیان از دیرباز به تمدن و پیشینه خود با افتخار می نگریستند و خود را در مواقعی برتر از برخی اقوام می شمرده اند. بعد از فروپاشی شاهنشاهی ساسانی ، قوم حاکم برای سخیف شمردن ایرانیان و خرد کردن افتخارات ایشان، فرهنگ و تمدن آریایی  و ایرانیان را با القابی همچون « مجوس»؛ « موالی »[1]؛ « آتش پرست » و « گبر » یاد می کردند. 

    گبر و قبر همزاد یکدیگرند. در باور عموم، به مردگان و درگذشتگانی که به روش مسلمانان تدفین نشده اند - یعنی به سمت قبله خاک نشده اند - گبر و به محل دفنشان قبرستان گبری می گویند.

    گبرها در دوره های مختلف روش تدفین متفاوتی داشته اند. نام گبر در فرهنگ علی آبادی با خرابه های « تَلِ بُلی »[2] عجین است.مردمان علی آباد معتقدند ساکنان تل بلی، گبر بوده اند. تل بلی به خرابه های برجای مانده از آبادی « اَنگُوون »[3] اطلاق می شود؛ که از یکی دو قرن پیشتر به این سو، مردمان علی آباد بر روی این خرابه ها باغ های انگور احداث کرده اند. قدیمی ترها از خرابه ها و دیوارهای برجای مانده از این آبادی خبر می دهند که تا زمان کودکی شان برجای بوده و بر روی آنها بازی می کرده اند.

    بنا به گفته ی کربلایی غریب طاهری[4] سالها پیش تر، رهگذری سالخورده در صحبت با ایشان حدود انگوون را از کوچه باغ کنونی که به شاهزاده حسین [5] منتهی می شود تا محل کنونی تل بلی دانسته بوده است. چنین وسعتی – در کنار حمام و مسجد مخروبه ای که در این محدوده باقی مانده است – گویای وجودی شهری آبادان در این محدوده است.

    به عقیده ی من قرار گرفتن انگوون و به طور کلی دشت کمین بر روی مخروط افکنه و وقوع سیلاب های ویرانگر، باعث از بین رفتن این آبادی و بنای مجدد آن در محل کنونی علی آباد است.

    مرگ مرموز و اشیا و ادوات قدیمی و گرانبهایی که از انگوون به دست آمده؛ گویای حضور مردمانی ثروتمند در این آبادی است و ثروتمندی و ثروت اندوزی از دیگر ویژگیهای « گبر ها » در فرهنگ علی آبادی است؛ تا بدان جا که عباراتی کنایه آمیز در گفتار مردمان علی آباد وجود دارد همچون:« فلانی عین گبر زندگی می کنه » و یا « فلانی قد گبری پول داره » که ناظر بر همین ویژگی ثروت اندوزی و ثروتمند بودن گبرها در فرهنگ علی آبادی است.

    نام گبر در تاریخ علی آباد در ارتباط با دو نقطه ی دیگر نیز مطرح می شود. گورستان باستانی « بالای باغ » یا « دَمِ آسّیُو »[6] که تا چند دهه پیش سنگ قبرهای آن به سرقت نرفته بود و بنا به گفته ی کربلای غریب طاهری، مربوط به « شهر گرجی » و مردگان قوم گرجی بوده است؛ که در آن ناحیه ساکن بوده اند.

    بنا به استنادات تاریخی، قوم گرجی در زمان صفویه و توسط شاه عباس کبیر از گرجستان کنونی به ایران کوچانده شدند. علیرغم شیعه بودن این قوم، خارجی بودن و تفاوت نژادی آنها، موجب شد که علی آبادی ها این آبادی و مردمانش را نیز « گبر » بدانند؛ یعنی در فرهنگ علی آبادی « غیر ایرانی بودن » و « تفاوت نژادی و ملیتی » نیز به گستره ی مفهومی گبر افزوده شده است.

    مرگ مرموز گرجیان و نابودی شهر گرجی نیز بنا به اظهارات کربلای غریب طاهری، به دلیل قحطی بوده است؛ به نحوی که مردمان این آبادی فراموش شده همراه با پول فراوان در بغل هایشان جان داده بوده اند. یعنی ساکنان گبری این شهر نیز ثروتمند بوده اند و پول فراوانی در اختیار داشته اند؛ اما غذا و آذوقه ای برای خرید وجود نداشته است.

    نقطه ای دیگر که مفهوم گبر را در  جغرافیای تاریخی علی آباد با خود به همراه دارد، قبرستانی است که در حاشیه ی جنوب غربی « تَلِ بُلی »  تا لبه ی بلوار علی آباد کنونی گسترده است. سنگ قبرهای بیشمار آن تا یک دهه پیش نیز در این محدوده وجود داشت؛ و متاسفانه تاراجگران میراث فرهنگی و راهزنان هویت جمعی، آنها را به یغما بردند.

     



    [1] بردگان

    [2] Tal – e – bol - ē

    [3] angowūn

    [4] کل غریب عیوضی؛ پدر شهید عیوضی

    [5] امامزاده حسین در محله ی سعادت آباد

    [6] سر آسیاب قدیم علی آباد که مشرف بر باغ های علی آباد است


    این مطلب تا کنون 19 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : آبادی ,آباد ,بوده ,فرهنگ ,کنونی ,غریب ,غریب طاهری، ,بوده است؛ ,تفاوت نژادی ,کربلای غریب ,ثروت اندوزی ,
    گبر در فرهنگ علی آبادی

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر